يکشنبه, 5 بهمن 1399
  • ساعت : ۱۲:۱۱:۱۹
  • تاريخ :
     ۱۳۹۹/۱۰/۰۳ 
  • کد خبر : ۳۰۷۱
مصاحبه- پژوهشگر دكتر آزیتا آذر كیوان
شیوع گروه های فرعی خون در اهدا كنندگان برای مصرف بیماران تالاسمی بررسی شد

شیوع گروه های فرعی خون در اهدا کنندگان برای مصرف بیماران تالاسمی بررسی شد


دکتر آزیتا آذرکیوان متخصص کودکان و فوق تخصص هماتولوژی انکولوژی، استاد تمام و عضو هیأت علمی موسسه عالی آموزشی و پژوهشی طب انتقال خون و مرکز تحقیقات درمانگاه تالاسمی است. وی هم اکنون به عنوان پزشك فوق تخصص و مسئول فنی  درمانگاه تالاسمي مشغول به کار است. وی پس از کسب رتبه اول کشوری در بورد فوق تخصصی هماتولوژی، دوره تکمیلی تحصیلی هماتولوژی و طب انتقال خون را در بیمارستان کودکان تورنتو و مرکز انتقال خون آن گذرانده است.
وی عضویت کمیته پژوهش؛ عضو کمیته انتشارات ؛مدیر گروه هماتولوژی برای چهار  عضو هیئت تحریریه مجله انتقال خون؛ عضو کمیته کشوری هموگلوبینوپاتی؛ عضوکمیته علمی هموویژیلانس عضو شورای درمان درمانگاه تالاسمی بزرگسالان؛ و عنوان پژوهشگر برتر سازمان انتقال خون ایران در سالهای 1388؛ 89 ؛ 90 ؛94؛ 95 را در پرونده کاری خود دارد.
این محقق و متخصص  شیوع گروه های خونی Rh (D,E,e,C,c), kell( K,k) در اهداکنندگان خون مراجعه کننده به مراکز اهدای خون کشور را به منظور مصرف بیماران تالاسمی بررسی و مورد پژوهش قرار داده است که نتایج آن را می خوانید: 


•    موضوع تحقیق و ضرورت انتخاب این موضوع چه بوده است؟
در هر کشوری اهدا کنندگان خون سرمایه ای ارزشمند هستند. این امر بویژه در مورد اهدا کنندگان مستمراهمیت بیشتری پیدا می کند . لذا دانستن اطلاعات خونی ( ازجمله دانستن زیرگروه های خونی )این گروه باعث استفاده بهینه از این خونهای اهدایی ارزشمند می شود .البته همه زیر گروههای خونی اهمیت بالینی ندارند .  برخی از این گروه ها خاصیت  آنتی ژنیک بالایی دارند و می توانند تولید آنتی بادی را تحریک کنند . این امر در بیمارانی که تزریق خونها ی مکرر دارند  می تواند که باعث بروز واکنش های خونی شود. شاید مهمترین زیر گروههای خونی دارای ارزش بالینی زیر گروههای فرعی ,Rh(D,d,E,e,C,c) , Kell, Kidd, Duffy   باشد . بنا براین دانستن شیوع آنتی ژنیک این این گروهها در جامعه اهدا کنندگان می تواند  مفید واقع شود.
بيماران تالاسمي به علت ماهيت بيماري نياز به  تزريق خون مداوم دارند . اما از آنجا كه در كراس مچ خون فقط گروههاي ABO و Rh كنترل مي شود وديگر زير گروههاي خوني نه تعيين مي شود و نه در كراس مچ كنترل می شود، بنابراين بيماراني كه به طور مكرر خون مي زنند مي توانند به مرور زمان آنتي بادي عليه زير گروههاي فرعي خون به وجود آورند و همين باعث بروز واكنشهاي خوني ( واكنش هموليتيك تاخيري)مي شود  و مقدار اين  آنتي باديها با برخورد مكرر با آنتي ژن مربوطه ممكن است به مقادير بالا برسد و مشكلي در تزريق خون اين بيماران به وجود آورد.مطالعات نشان مي دهد كه بيشتر از دوسوم ميزان اين واكنشها مربوط به واكنش به سیستم  Rh و بخصوص E,C,c وسیستم گروههای خون  , Kidd , Kell   Duffاست. چون امروزه با افزایش کیفیت درمان بیماران تالاسمی طول عمر این بیماران افزایش یافته و اگر بیمار آلو آنتی بادی داشته باشد تهیه خون برای بیمار مشکل شده و بار تهیه خون این بیماران برشانه واحد های سرولوژی اختصاصی سازمان می افتد که روز به روز بر تعداد این بیماران افزوده می شود . لذا  پیشگیری از بروز این آنتی بادی ها قدم اول است. لذا با دانستن شیوع زیر گروههای فرعی در جمعیت اهدا کنندگان می توان تخمینی از یک آنتی ژن خونی را  در جامعه داشت و بر اسا س آن برای یافتن خون آنتی ژن منفی یا مثبت برای یک بیمار با تزریق خون مزمن ( تالاسمی) تلاش کرد. از طرفی با دانستن زیر گروههای خونی اهدا کنندگان مستمر از کراس مچ های مکرر برای یافتن خونهای خاص (با زیر گوههای خونی خاص یا بیماران با مالتیپل آنتی بادی  ) جلوگیری به عمل می آید. 

در این طرح با نمونه گیری از اهدا کنندگان  خون  ساکن  استانهای با شمارش  بالای اهدا و همچنین آمار بالای بیمار تالاسمی در استانهای منتخب  (گیلان ؛ خوزستان ؛ سیستان و بلوچستان) سعی شده ، نمونه اهدا کننده از کل مطالعه  ؛ برای برآورد آماری در کل کشور باشد . بررسی زیر های  مربوط به زیرگروههای فرعی آنتی ژن های  Rh(D, E, e ,C, c) و Kell ، Kidd(Jka,Jkb) ، Duffy(Fya,Fyb) و MNS(S, s)  به روش سرولوژی انجام شد 

•    در انجام این پژوهش با چه موانع و مشکلاتی مواجه شدید؟
مهمترین مشکل تغییر ناگهانی قیمت ارز بود که  باعث محدودیت خرید و تاخیر در رسیدن کیت ها و سایر اقلام مورد نیاز بود . مشکل دیگر در مسیر انجام طرح این بود که با  وجود رسیدن کیتها؛  مواد قسمتی از کیت های  مربوط به زیرگروههای فرعی،Kidd(Jka,Jkb) ،Duffy(Fya,Fyb) و MNS(S, s) کیتها  به علت نیمه عمر کوتاه برای 1000 تست رسیده بود که تقریبا در انتهای انجام تستها متوجه این موضوع  شدیم که با توجه به تحریم ها و زمان طولانی درخواست مجدد تستها مجبور به خرید تستها به صورت دستی شدیم که این خود هم زمان ازما گرفت و هم هزینه خرید مجدد کیت ها که این  تست ها بصورت دستی انجام شد .
مواجهه با همه گیری کرونا و راکد شدن کارهای تحقیقاتی  و عدم انجام تستها و کاهش مراجعات اهدا کنندگان از دیگر مشکلات بود.

•    آیا این پژوهش قرار است ادامه یابد یا در سطح وسیع تری مورد مطالعه قرار گیرد؟ لطفا توضیح دهید.
 بله . با دانستن گروههای فرعی خونهای اهدا کنندگان در واقع یک شناسنامه گروههای خونی برای اهدا کنندگان تهیه می شود . از طرفی در بیماران تالاسمی که نیازمند دایمی تزریق خون هستند و بسیاری از آنان در سنین بالا ( با افزایش کیفیت درمان ؛ شاهد افزایش امید به زندگی و بالا رفتن سن بیماران هستیم ) شانس بیشتری برای بروز آلو آنتی بادی علیه گروههای فرعی دارند ؛ لذا  با داشتن این شناسنامه گروههای خونی برای اهدا کنندگان براحتی میتوان اهدا کننده مناسب برای دریافت کنندگان خون ؛ پیدا کرد . عملا گروههای فرعی ،اهدا کننده و دریافت کننده خون کاملا مچ و همسان خواهد بود . در ضمن می توان با دانستن اطلاعات زیر گروههای خونی در هر استان ؛ یک نقشه  (  map) کشوری هم براساس آن برای اهدا کنندگان  تهیه کرد


نتایج این پژوهش چه بود؟
در مجموع 3000 نمونه از اهداکنندگان مستمر مراکز سه استان خوزستان، سیستان و بلوچستان و گیلان جمع آوری شد.  در مجموع نمونه های سه استان از لحاظ گروه خونی ABO، 27.3درصد دارای گروه A ، 23.0درصد دارای گروه B، 6.4 درصد دارای گروه AB و 43.3 درصد دارای گروه O می باشند. از لحاظ پنج آنتی ژن اصلی سیستم RH، 88.9 درصد اهداکنندگان دارای آنتی ژن D و  11.1 درصد فاقد آنتی ژن D، 74.1 درصد دارای آنتی ژن C و25.9 درصد  فاقد آنی ژن C بودند. از لحاظ آنتی ژن Rhc ، 72.8 درصد  اهداکننده مثبت و 27.2 درصد  اهداکننده منفی بودند و از لحاظ آنتی ژن E، 30.9 درصد  مثبت و 69.1 درصد اهداکنندگان منفی بودند همچنین در مورد آنتی ژن Rhe ، 96.2 درصد  اهداکنندگان مثبت و 3.8 درصد  منفی بودند. از لحاظ آنتی ژن K از سیستم KELL ، 6.1 درصد اهداکنندگان مثبت و 93.9 درصد  منفی بودند.
در بین مجموع اهداکنندگان سه استان از لحاظ آنتی ژن Fya، 73.9 درصد  اهداکنندگان مثبت و 26.1 درصد اهداکنندگان منفی بودند  در مورد آنتی ژن Fyb، 71.4 درصد  اهداکنندگان مثبت و 28.6 درصد  اهداکنندگان منفی بودند. در  بین اهداکنندگان سه استان، 79.4 درصد دارای آنتی ژن Jka و 20.6 درصد  فاقد آنتی ژن Jka بودند در مورد آنتی ژن Jkb ، 67.6 درصد دارای آنتی ژن Jkb و 32.4 درصد فاقد آنتی ژن Jkb بودند. در مورد آنتی ژن S از سیستم گروه خونی MNS ، 60.3 درصد  اهداکنندگان مثبت و 39.7 درصد اهداکنندگان منفی بودند و از لحاظ آنتی ژن s از سیستم گروه خونی MNS ، 84.8 درصد اهداکنندگان مثبت و 15.2 درصد اهداکنندگان منفی بودند.
نتیجه نهایی این تحقیق این بود که یافتن شیوع هر یک از این گروهها و درست کردن یک بانک اطلاعاتی از  اطلاعات خونی اهدا کنندگان می تواند در تهیه خون مناسب بر ای بیماران  تالاسمی دارای آلو آنتی بادی بسیار کمک کننده باشد. با توجه به بومی بودن بیماری تالاسمی در کشورمان ؛ ادامه و   گسترش این  تحقیق؛ برای سایر استان ها هم یک بانک اطلاعاتی قوی از اهدا کنندگان بدست می دهد و هم   برای بیماران با تزریق خون مزمن و تالاسمی مفید خواهد بود.

امتیاز :  ۰ |  مجموع :  ۰

V5.7.3.0